ปู่คออี้

งานวิจัยไร่หมุนเวียน ตอนที่ 7 การปรับตัวและเปลี่ยนแปลงของระบบไร่หมุนเวียน

การปรับตัวของชุมชนต่อความเปลี่ยนแปลงที่มากระทบกับระบบการทำไร่หมุนเวียนเกิดขึ้นในทุกชุมชนกรณีศึกษา แม้แต่ในระบบไร่หมุนเวียนเอง ทั้งนี้ ด้านหนึ่งก็เพื่อดำรงรักษาระบบไร่หมุนเวียนเอาไว้ ขณะที่อีกด้านหนึ่งก็เป็นการปรับตัวเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งตามกระแสเศรษฐกิจ และแรงกดดันจากนโยบายการจัดการทรัพยากรป่าไม้ของรัฐ
การดำรงอยู่ของระบบไร่หมุนเวียนทั้งในปัจจุบันและในอนาคตจึงไม่ได้ดำรงอยู่อย่างโดดเดี่ยว แต่เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกับระบบการผลิตการเกษตรอื่นๆ รวมถึงระบบเศรษฐกิจแบบอื่น และยังเข้าไปอยู่ในกระแสความเคลื่อนไหวต่อรองทางการเมืองในเรื่องการจัดการป่าไม้และที่ดิน นอกจากนั้น สภาพที่ตั้งชุมชน ลักษณะทางภูมิประเทศ ความสมบูรณ์ของทรัพยากรป่าไม้ ตลอดจน ปัจจัยด้านโครงสร้างพื้นฐาน เช่น เส้นทางคมนาคม ปัจจัยต่างๆ ทั้งหมดเหล่านี้ล้วนมีส่วนสำคัญต่อการปรับตัวของแต่ละชุมชนในระดับที่มากน้อยแตกต่างกันไป

งานวิจัยไร่หมุนเวียนตอนที่ 5 การทำไร่หมุนเวียนชุมชนปกาเกอะญอในภาคเหนือ

อ่านงานวิจัยไร่หมุนเวียน ย้อนหลังที่ งานวิจัยไร่หมุนเวียน-การทำเกษตรแบบยั่งยืน ตอนที่ 1 งานวิจัยไร่หมุนเวียน ตอนที่ 2 กะเหรี่ยงคือใคร ? งานวิจัยไร่หมุนเวียนตอนที่ 3 ลองค์ความรู้ชาวกะเหรี่ยงกับการทำไร่หมุนเวียน งานวิจัยไร่หมุนเวียนตอนที่ 4 การทำไร่หมุนเวียนชุมชนกะเหรี่ยงโพลว่ในภาคตะวันตก   ตอนที่ ๕ การทำไร่หมุนเวียนชุมชนปกาเกอะญอในภาคเหนือ         “เราทำเช่นนี้ทำไมหรือ ? เพราะเราเห็นว่า เป็นวิธีการใช้ผืนแผ่นดินที่ดีที่สุดแล้ว เป็นการรักษาหน้าดิน ไม่ให้เสีย ดิน รากไม้ รากไผ่ ตอไม้ ตอไผ่ไม่ตายสนิท ตอไม้ตอไผ่ยังแตกลูกอ่อนได้อยู่ รากไม้รากไผ่ยังแตกหน่อได้อยู่ ต้นไม้ที่ถูกลดกิ่งยังแตกกิ่งใหม่ได้อยู่ ขี้เถ้าขี้ถ่านที่เป็นอาหารพืชยังมีอยู่ ไส้เดือนยังแทงดินอยู่ หญ้าไม่รก ดายหญ้าเบาแรง ดินไม่ถล่มดอยไม่ไถล เพราะว่าเราไม่พลิกหน้าดิน ไม่ขุดขอนไม้ขุดรากไผ่ออก เราปลูกข้าวและพืชผักต่างๆ เราเพียงแต่แทงหน้าดิน ขนาดรอยเก้งรอยกวางเท่านั้น เราไม่ขุดลึกลงถึงแกนดิน แม้จะขุดลึกลงไปก็ไม่มีประโยชน์ เพราะขี้เถ้าขี้ถ่านที่เป็นอาหารข้าวและพืชผักอยู่เพียงหน้าดิน ไม่ลงไปอยู่ในแกนดินหากเราถางไร่ที่เดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า ปีหนึ่งถางที่นี่ ปีสองถางที่เดิม ปีสามถางที่เดิม ปีแล้วปีเล่าถางที่เดิม หากทำเช่นนี้ดินจะจืดลง ข้าวและพืชผักไม่งาม โรคและแมลงจะมากขึ้น หญ้าจะรก […]

เปิดงานวิจัยไร่หมุนเวียนตอนที่ 4 การทำไร่หมุนเวียนชุมชนกะเหรี่ยงโพลว่

“กะเหรี่ยงอยู่กับป่า หากินในป่า ช่วยกันดูแลป่า เราทำไร่ เราปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ทุกอย่าง แล้วไม่ดีหรือ ? พวกเธอ (ป่าไม้) ให้เราทำไร่ในป่าอ่อน พวกเราทำไม่ได้ ถ้าพวกเราทำอย่างนั้น ความเชื่อ ความเคารพนับถือกฎเกณฑ์ของเราจะสูญเสียไปหมด พวกเราเคารพกฎเกณฑ์ของเราไม่ดีหรือ ?”

ผู้บื่อ อายุ ๙๐ ปี ผู้เฒ่าผู้แก่บ้านจะแกในทุ่งใหญ่นเรศวร

งานวิจัยไร่หมุนเวียน ตอนที่ 2 กะเหรี่ยงคือใคร ?

ในตอนที่ 1 เราได้เผยแพร่บทคัดย่อของโครงการวิจัย “ศึกษาไร่หมุนเวียนของกะเหรี่ยงเพื่อเสนอเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม” The study on Karen’s rotational farming for the domination of Intangible Cultural Heritage ที่จัดทำโดย กฤษฎา บุญชัย, พรพนา ก๊วยเจริญ และคณะ ไปแล้ว

คงพอทำให้เห็นภาพรวมของความสัมพันธ์ระหว่างคนกะเหรี่ยงกับไร่หมุนเวียน ว่ามีการเกี่ยวดองกันในวิถีชีวิตมาเนิ่นนานเพียงใด สำหรับงานวิจัยไร่หมุนเวียนในตอนที่ 2 นี้ จะพาไปทำความเข้าใจกับคนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงอย่างลึกซึ้ง เชิญครับ

1 2