การกีดกันการเข้าถึงที่ดินจากนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง: การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน

รายงานการศึกษาสำรวจสถานภาพความรู้ เรื่อง “การกีดกันการเข้าถึงที่ดินจากนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง: การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน” (Land Exclusion from SEZs Policies in the Greater Mekong Subregion: Comparative Studies between Thailand and Neighbouring Countries)

บทคัดย่อ

ในการศึกษาสำรวจสถานภาพความรู้ เรื่อง “การกีดกันการเข้าถึงที่ดินจากนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษ ในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง: การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน”  มุ่งเน้นศึกษาจากกรณีศึกษาเปรียบเทียบเขตเศรษฐกิจพิเศษระหว่างประเทศไทยกับ 3 ประเทศที่มีชายแดนติดกับไทย ผลของการศึกษาพบว่า การสร้างเขตเศรษฐกิจพิเศษในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง เกิดขึ้นภายใต้มโนทัศน์การพัฒนาเศรษฐกิจเสรีนิยมใหม่ ที่ต้องการเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจไปสู่อุตสาหกรรม (industrialization) และการเป็นจุดศูนย์กลาง (hubs) สำหรับนวัตกรรมและบริการที่ทันสมัยในคราวเดียวกัน โดยการใช้นโยบาย/สถานที่เป็นฐาน (Place-based policy) หรือการอาศัยความได้เปรียบอันเนื่องมาจากตำแหน่งที่ทางภูมิศาสตร์เป็นตัวกำหนดพื้นที่สำหรับการสร้างเขตเศรษฐกิจพิเศษ

การกีดกันการเข้าถึงที่ดินและการใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นผลจากนโยบายและการเปลี่ยนแปลงระบอบสิทธิในที่ดิน และการสร้างสภาวะยกเว้นเหนือดินแดน ในขณะที่การกีดกันการเข้าถึงที่ดินในกรณีการสร้างเขตเศรษฐกิจ เกิดขึ้นภายใต้แนวคิดการเชื่อมต่อระหว่างภูมิภาค (Regional Connectivity) ด้วยการสร้างความชอบธรรมในหลายรูปแบบ ได้แก่ การใช้กฎหมายและกฎระเบียบ (Regulation) การบังคับหรือกดดันประชาชนให้โยกย้ายออกจากที่ดิน การใช้ตลาดด้วยการแปลงที่ดินให้เป็นทุน และการสร้างชอบธรรมการเข้าถึงที่ดินให้กับนักลงทุน เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันทางการค้า และการเชื่อมโยงตลาดทั้งในภูมิภาคและสากล ผลจากการดำเนินนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษได้ทำให้การเปลี่ยนกลุ่มผู้มีสิทธิเข้าถึงที่ดิน จากกลุ่มคนท้องถิ่นไปยังกลุ่มนักลงทุนกลายเป็นสิ่งที่ชอบธรรม

คณะผู้จัดทำ

พรพนา ก๊วยเจริญ1  ภูริณัฐร์  โชติวรรณ2 และ ธิวัชร์ ดำแก้ว3

Pornpana Kuaycharoen, Phurinat Chotiwan and Tiwat Dumkaew

1 ผู้อำนวยการกลุ่มจับตาปัญหาที่ดิน (Land Watch Thai)

2 อาจารย์ประจำโปรแกรมวิชาการพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร

3 นักศึกษาปริญญาโท คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่นี่

SoK_SEZs_FinalDraft

Related Posts